Selank is een Russisch peptide dat het kalmerende systeem in het brein een handje helpt in plaats van het te overstemmen. Het is afgeleid van tuftsine, een fragment van een lichaamseigen afweereiwit, met een staart eraan die het stabiel maakt. In Rusland is het sinds 2009 receptmedicatie voor gegeneraliseerde angststoornis.
Buiten Rusland was het lang onbekend, en dat verandert. De studies zelf zijn interessanter, en een stuk begrensder, dan de aandacht doet vermoeden.
Wat het klinische werk laat zien
De vergelijkende studie bij tweeënzestig patiënten met gegeneraliseerde angststoornis en neurasthenie is het kernstuk. Dertig kregen Selank, tweeëndertig medazepam, een benzodiazepine. De angstreductie was vergelijkbaar. De Selank-groep vertoonde daarnaast meer energie en scherpere cognitie, waar de benzodiazepinegroep verdoving liet zien.
Een tweede studie volgde twintig patiënten veertien dagen. Veertig procent reageerde snel, met scores op de Hamilton-angstschaal die binnen drie dagen van 20,3 naar 7,0 zakten. De overige zestig procent bereikte pas op dag veertien een klinisch betekenisvolle verandering.
In een vergelijking met fenazepam, een sterkere benzodiazepine, hield het effect na de laatste dosis ongeveer een week aan. Combineren verminderde bovendien de ongewenste effecten van dat middel, zowel tijdens de behandeling als na het afbouwen.
Hoe het werkt, voor zover bekend
Benzodiazepinen duwen de GABA-receptor agressiever open, met verdoving, geheugenverlies en gewenning als bekende keerzijde. Selank bindt niet op die plek. Het verandert de vorm van de receptor zodat het lichaamseigen GABA er beter op aansluit; het versterkt wat er al gebeurt in plaats van het te overstemmen.
Daarnaast remt het de afbraak van enkefalines, lichaamseigen kalmerende peptiden. Bij mensen met een angststoornis bleek de halfwaardetijd van enkefaline korter dan bij gezonde controles; hun eigen kalmeringssysteem werd dus te snel opgeruimd. Onder behandeling stegen die waarden mee met de klachten.
Waar het bewijs ophoudt
De herkomst is de beperking. Vrijwel alle humane studies komen van Russische instituten, met groepen van twintig tot tweeënzestig patiënten. Een westerse registratiestudie die dit bevestigt bestaat niet.
De afwezigheid van gewenning en afhankelijkheid komt consistent terug in het klinische onderzoek, maar dat onderzoek beslaat weken, geen jaren. Langetermijnveiligheidsdata naar westerse maatstaf is er niet. En Selank is niet goedgekeurd door de FDA.
Het volledige dossier met alle bronnen staat in de kennisbank: Selank.
Dit stuk beschrijft gepubliceerd onderzoek en vormt geen medisch of gebruiksadvies.