Glutathion

Glutathion bestaat uit drie aminozuren: glutamaat, cysteïne en glycine. Vrijwel elke cel maakt het zelf in twee enzymatische stappen, met de beschikbaarheid van cysteïne als beperkende factor. Het molecuul komt voor in een gereduceerde (GSH) en een geoxideerde vorm (GSSG); de verhouding tussen die twee geldt in redox-onderzoek als maat voor de oxidatieve belasting van een cel.

De werking draait om elektronendonatie. Glutathionperoxidasen gebruiken GSH om waterstofperoxide en lipideperoxiden te reduceren, waarna glutathionreductase het ontstane GSSG met behulp van NADPH weer terugbrengt naar GSH. Daarnaast koppelen glutathion-S-transferasen GSH aan reactieve verbindingen zodat die wateroplosbaar worden afgevoerd, en houdt GSH vitamine C en E in hun actieve vorm.

De koppeling met het immuunsysteem is in reviewliteratuur uitgewerkt: lymfocyten hebben voldoende intracellulair glutathion nodig om te delen en te functioneren, en de glutathionstatus van antigeenpresenterende cellen beïnvloedt de balans tussen typen afweerreacties. In suppletiestudies is dat terug te zien in markers als NK-celcytotoxiciteit en lymfocytenproliferatie.

Orale inname kent een farmacokinetisch probleem: gamma-glutamyltransferase in darm en lever knipt glutathion in zijn bouwstenen voordat het de circulatie bereikt. Dat verklaart waarom een enkele dosis de plasmaspiegel niet verhoogt, terwijl maandenlange inname of verpakkende formuleringen (liposomaal, micellair) wel meetbare stijgingen laten zien.

De grootste orale studie volgde 54 gezonde volwassenen zes maanden. Glutathion steeg dosis- en tijdsafhankelijk, tot 30 a 35 procent in erytrocyten, plasma en lymfocyten en 260 procent in wangslijmvliescellen; NK-celcytotoxiciteit lag na drie maanden ruim twee keer hoger dan bij placebo. Een maand na het stoppen waren de waarden terug op de uitgangswaarde.

Een pilotstudie met liposomaal glutathion bij twaalf gezonde volwassenen zag al na twee weken maxima: 40 procent hoger in volbloed en een verdubbeling in mononucleaire bloedcellen, met daarbij fors hogere NK-celcytotoxiciteit en lymfocytenproliferatie en een daling van de oxidatieve-stressmarker 8-isoprostaan. Bij mensen met diabetes type 2 hield drie maanden liposomale suppletie de glutathionvoorraad op peil en nam in granulomen die uit hun bloedcellen werden gekweekt de hoeveelheid overlevende mycobacteriën af, met meer IFN-gamma, TNF-alfa en IL-2 en minder IL-6 en IL-10.

Drie weken orale suppletie verbeterde in een kleine gerandomiseerde studie de insulinegevoeligheid van mensen met obesitas, met en zonder diabetes type 2, zonder dat oxidatieve-stressmarkers veranderden. In de cosmetische hoek daalde de melanine-index in gerandomiseerde studies op een deel van de meetlocaties; een systematische review noemt dat bewijs beperkt en van korte duur.

Twee lijnen raken veroudering en het infuus. Bij 24 ouderen herstelde zestien weken suppletie met de bouwstoffen glycine en N-acetylcysteïne (GlyNAC) het glutathiontekort en verbeterden oxidatieve stress, mitochondriale vetzuuroxidatie, ontstekingsmarkers, insulineresistentie, loopsnelheid en spierkracht, waar placebo niets deed. Intraveneus glutathion is gerandomiseerd getest bij de ziekte van Parkinson: het werd goed verdragen, maar verschilde niet significant van placebo op de UPDRS-schaal.

De klassieke farmacokinetische studie uit 1992 vond na een enkele orale gift van 3 gram geen stijging van glutathion, cysteïne of glutamaat in plasma en concludeerde dat de systemische beschikbaarheid verwaarloosbaar is. Daartegenover staat de zesmaandsstudie die met dagelijkse inname wel hogere lichaamsvoorraden mat, en daar weer tussenin een vier weken durende gerandomiseerde studie zonder enig effect op oxidatieve-stressmarkers of erytrocyten-glutathion. Duur, formulering en uitgangsstatus van de deelnemers verschillen per studie; welke factor het verschil verklaart is niet opgehelderd.

De studies zijn klein, twaalf tot zestig deelnemers, met looptijden van drie weken tot zes maanden. Alle positieve uitkomsten betreffen biomarkers; klinische eindpunten zoals minder infecties of tragere veroudering zijn nooit aangetoond. De verouderingsdata komen bovendien uit suppletie met bouwstoffen (GlyNAC), niet uit glutathion zelf. Formuleringsvergelijkingen zijn pril: een gerandomiseerde crossover-studie uit 2026 mat bij veertien deelnemers hogere blootstelling met een micellaire vorm, maar blijft een pilot. Voor huidtoepassing merken de auteurs zelf op dat de veiligheid op lange termijn niet is vastgesteld, en voor intraveneuze toediening buiten studieverband bestaat geen gecontroleerd bewijs.